De gewone Zimbabwaan worstelt verder
De Pers

De zwarte huid van Trust is dof van het stof. Hij komt net tien meter diep uit de grond waar hij op zoek was naar goud. Uit een zwarte tas haalt hij een handvol stenen. De oogst van de dag. ‘Zie je dat gele lijntje?’, zegt hij enthousiast. ‘Dat gaat me weer geld opleveren. In 2,5 kilo steen vindt de twintiger gemiddeld 2,5 gram goud. Per gram krijgt hij 200.000 Zim dollar, genoeg voor twintig koppen koffie. Zo diep mogelijk graven is zijn overlevingsstrategie.

Het verval van de Zimbabwaanse economie wordt iedere dag meer merkbaar. De prijzen schieten omhoog en supermarktmedewerkers spenderen het grootste deel van hun tijd aan het omwisselen van de prijskaartjes. De elektriciteit valt steeds vaker uit en treinen moeten langzamer rijden omdat seinen en wissels niet werken uit gebrekkig onderhoud.

Volgens een pastoor, die in één van de sloppenwijken bij Harare parochie houdt, lijden steeds meer mensen honger. ‘Iedereen worstelt,’ vertelt de geestelijke, zittend in de auto uit angst voor afluisterpraktijken van de geheime politie. ‘Zelfs naar het werk gaan heeft eigenlijk geen zin meer. Fabrieksarbeiders krijgen zo’n 300.000 Zim dollar per maand. Hun transport kost 10.000 Zim dollar. Dus waarom zou je dan nog naar je werk gaan?’

De organisatie Afrobarometer, die opinies in Afrika peilt, deed in 2005 nog onderzoek in Zimbabwe. Toen bleek al dat de levensomstandigheden van het merendeel van de bevolking slecht zijn. Sindsdien is dit alleen maar bergafwaarts gegaan. 53 procent van de ondervraagden hield toen de regeringspartij ZANU PF verantwoordelijk voor de economische crisis. 24 procent schreef dit toe dit aan de economische sancties van het Westen. Een belangrijke uitkomst was verder dat 71 procent vond dat de 83-jarige president zijn werk niet goed deed.

Volgens de pastoor zien steeds meer mensen dit in. Ook de ouderen, die Mugabe herinneren als de bevrijder van het blanke apartheidsregime. ‘Ik denk dat er een punt is waarop mensen zeggen dat het genoeg is. Veel mensen zijn gedesillusioneerd in hun held. Alleen hebben ze niet de energie om in opstand te komen omdat ze bezig zijn met overleven.’

Dat mensen overleven en het land nog niet helemaal is ingestort, komt volgens de pastoor omdat Zimbabwanen zo innovatief zijn. ‘Ze vinden altijd wel weer iets om te kopen en te verkopen.’ Hij is niet de enige die de bevolking prijst om het altijd weer vinden van een manier om het hoofd boven water te houden. Zo ook de econoom John Robertson, één van de vele deskundigen die jaren geleden al voorspelde dat de economie snel in elkaar zou storten.

‘De mensen hier zitten nooit stil en vinden altijd wel weer iets om te verdienen,’ vertelt hij in een restaurant in Harare. ‘Daarnaast heeft de overheid nog geld omdat pensioenfondsen verplicht zijn een deel in overheid bonds te investeren. Het bedrag hiervan had ik eerder onderschat.’ Maar als voornaamste reden dat de economie nog niet in elkaar is gestort noemt hij de rijkdom van het land. ‘Zimbabwe kent 36 mineralen en had een zeer welvarende landbouw. We waren de graanschuur van Zuidelijk Afrika. Daardoor duurt het even voordat alles echt ten gronde is.’

De gewone man worstelt ondertussen verder. Zoals een 73-jarige bejaarde voor het koelvak van een grote supermarkt. Om greep te houden op zijn budget noteert hij de prijzen van de yoghurt, boter en kaas. Half januari was een pak melk 9.000 Zim dollar, nu is dit 24.000. Zijn pensioen is door de inflatie niets meer waard, dus is hij weer aan het werk gegaan. Als makelaar. Maar niemand kan zich nog een huis veroorloven. Zijn laatste verkoop was in juli.