Tsvangirai's dorp
De beurt is nu aan Morgan
De Pers

BUHERA - Hier kookte zijn moeder maïspap voor hem, zegt Suzan Mariye.
Ze wijst naar de overblijfselen van een stenen ronde hut. ‘Hij was een
goede jongen’, zegt ze. ‘Maar wel heel klein van stuk. Een beetje als een dwerg. En hij was een goede voetballer. Alle kinderen wilden hem in hun team. Nu speelt hij echt een wedstrijd in de politiek. Ik hoop dat hij de
wedstrijd eerlijk speelt.’

In Buhera, op het verlaten platteland in het midden van Zimbabwe, ligt het
ouderlijk huis van Morgan Tsvangirai. De herdersjongen die van
mijnwerker opklom tot vakbondsleider tot oppositieleider tot de nieuwe
premier. Het kleine dorp van tweehonderd huishoudens is verbaasd. Ze
hadden nooit gedacht dat iemand uit hun eenvoudige boerengemeenschap,
enkele uren ten zuidoosten van hoofdstad Harare, zo ver zou komen.

Enkele weken geleden spraken Tsvangirai’s oppositiepartij MDC en de MDC van politicus Arthur Mutambara met de ZANU-PF van president Robert Mugabe af om samen te gaan regeren. Toen de overeenkomst werd getekend, trommelde en danste Buhera de hele nacht. Angst verdween en hoop gloorde.

Echt grote veranderingen zijn er nog niet te zien in Zimbabwe. De
onderhandelingen over de ministersposten zitten vast en van beleid is dus
nog helemaal geen sprake. Toch zijn er wel kleine verschillen. Een positief artikel over Tsvangirai in de staatskrant The Herald, een politieagent in Harare die door een buschauffeur wordt verteld dat ook hij in het nieuwe
Zimbabwe moet betalen voor een ritje, en een voorzichtig einde aan de
angst bij MDC-stemmers dat ZANU PF-milities en -aanhangers hen komen
terroriseren.

Buhera is de afgelopen tijd hard geraakt door honger en geweld, zegt Suzan. Juist omdat het de grond van Tsvangirai is. De ZANU-PF-aanhangers konden altijd eten krijgen via de overheid, maar de inwoners van Buhera
werd verteld dat Tsvangirai maar voor hen moest zorgen. Voorafgaande aan de tweede verkiezingsronde in juni kwamen ZANU-supporters ook hier zoeken naar familieleden en aanhangers van Tsvangirai. Er werd geslagen en geschoten. Tsvangirai’s moeder vluchtte naar de stad. Ze haten haar
misschien nog wel meer dan Tsvangirai, zegt Suzan, buurvrouw en
vriendin van de familie. Ze is immers degene die hem ter wereld bracht.

Op zijn geboortegrond, vlakbij de huizen van zijn broer en moeder,
heeft de 56-jarige Tsvangirai zeven jaar geleden gebouwd. Iedere maand
probeert hij even langs te komen, zegt de 32-jarige Washington, de neef
die voor het huis zorgt. Het erf ligt langs een verlaten hobbelige zandweg. De muren zijn gekleurd in perzik. De driekamerwoning waar Tsvangirai verblijft als hij er is, heeft een satellietschotel. In de huiskamer staan oude fauteuils en een bos plastic bloemen.

Tsvangirai is de oudste van negen kinderen. Zijn vader was een bouwvakker en zijn moeder brouwde bier voor de verkoop in de buurt. Ongeschoold vertrok Tsvangirai naar de mijnen, waar hij zich opwerkte tot voorman.
Hij werd leider van de vakbondskoepel ZCTU en richtte in 1999 de
oppositiepartij MDC op. De partij splitste in 2005, nadat Tsvangirai
besloot in te gaan tegen een democratisch genomen besluit van zijn
partij om niet deel te nemen aan de senaatsverkiezingen. Daarmee liet
hij zichzelf van een autoritaire kant zien. In zijn strijd tegen het
regime is hij verschillende malen aangeklaagd, gevangen gezet en
mishandeld.

‘Viezigheid herinnert me aan de ZANU-PF’, staat op de muur van een van
de toiletten buiten. Boven de deuren staat in rode verf ‘vrouwen’,
‘mannen’ en ‘vips’. De laatste toilet gebruikt Morgan, lacht zijn neef
Washington, die jaren geleden Buhera als onderduikadres koos toen hij
gemarteld was door ZANU PF-milities. De toilet is een simpel gat in de
grond.

‘Eigenlijk is Morgan alleen maar aardiger geworden’, vindt zijn 19-jarige nichtje Shumirai, die naast het erf woont. ‘Hij is moedig en sociaal. Ik was eerst bang om een Tsvangirai te zijn. Nu ben ik trots. Ik hoop dat dit betekent dat ik kan gaan studeren en naar de stad kan. Nu blijven veel jongeren op het platteland, omdat ze geen keuze hebben.’

De meeste Zimbabwanen zijn gelukkig met de nieuwe regering. Ze hopen dat hun leven nu gaat verbeteren. Wel zijn er wat twijfels over Tsvangirai. Hij zou geen beslissingen kunnen maken en met alle winden meewaaien. Ook
zijn belangrijke details van de samenwerking en precieze machtsdeling
nog onduidelijk.

Maar in Buhare hebben ze vertrouwen. Shumirai: ‘Hij zal groeien met de tijd. Misschien weet je niet alles als je begint, maar dan leer je gaandeweg.’ Suzan denkt dat hij zal slagen, omdat hij een goede groep mensen achter zich heeft staan. ‘Hij heeft veel doorstaan en is sterk. Zoals Jezus water in wijn veranderde, willen wij dat Tsvangirai Zimbabwe weer omdraait.’